Xiisadda u dhaxaysa dawladaha Maraykanka iyo Iran ayaa gaartay heerkii ugu sarreeyay horraanta sannadka 2026, iyada oo hadallo kulul ay isku weydaarsadeen Madaxweyne Donald Trump iyo Hoggaamiyaha Sare ee Iran, Ayatollah Ali Khamenei. Khilaafkan oo salka ku haya mudaaharaadyo rabshado wata oo ka qarxay gudaha dalka Iran, ayaa horseeday in Madaxweyne Trump uu si badheedh ah u weeraro shakhsiyadda Khamenei, isaga oo ugu yeeray "nin xanuunsan" isla markaana ku baaqay in la beddelo hoggaanka dalkaas. Dhanka kale, Khamenei ayaa Trump ku tilmaamay "dambiile" mas'uul ka ah dhiigga ku daadanaya waddooyinka Tehran. Maqaalkani wuxuu si qoto dheer u falanqaynayaa sababaha keenay iska horimaadkan diblomaasiyadeed, xaaladda ka taan dalka Iran, iyo saamaynta ay ku yeelan karto amniga caalamka.
Maxay isku hayaan Donald Trump iyo Ali Khamenei?
Xiriirka ka dhexeeya labada hoggaamiye waligood ma ahayn mid deggan, bishii Janaayo 2026 waxay noqotay bishii uu qarxay khilaafkii ugu cusbaa. Sababta ugu weyn ee hadalka kulul ee Donald Trump ayaa ah kacdoonka dadweyne ee ka dhex qarxay magaalooyinka waaweyn ee Iran. Madaxweyne Trump ayaa taageero weyn u muujiyay dadka mudaaharaadayaasha ah, isaga oo sheegay in Maraykanku uu garab taagan yahay kuwa raadinaya xorriyadda.
Dhinaca kale, Ayatollah Ali Khamenei ayaa ku eedeeyay Madaxweyne Trump inuu yahay ninka ka dambeeya "fidnada" ka taan dalkiisa. Khamenei wuxuu sheegay in Maraykanku uu si toos ah u dhiirigelinayo dadka dhibaatada ka wada dalka Iran, isaga oo ku tilmaamay Madaxweynaha Maraykanka dambiile caalami ah oo faragelin ku haya madax-bannaanida Iran.
Sababaha horseeday xiisadda sannadka 2026
Dhowr qodob oo muhiim ah ayaa loo aaneeyaa inay sii kiciyeen xiisaddan hadda taan:
* Mudaaharaadyada Gudaha Iran: Dadka reer Iran ayaa u kacay ka hor imaadka xaaladda dhaqaale ee sii xumaanaysa iyo sicir-bararka baahsan ee saameeyay nolosha aasaasiga ah.
* Weerarradii ka dhanka ahaa Goobaha Niyukleerka: Sanadkii 2025, Maraykanka iyo xulafadiisa ayaa fuliyay weeraro lagu bartilmaameedsaday xarumaha niyukleerka ee Iran, taas oo meesha ka saartay wixii kalsooni ah ee ka dhex jiray labada dhinac.
* Xayiraado Cusub oo Dhaqaale: Maamulka Trump ayaa soo rogay canshuur gaar ah (tariffs) oo dhan 25% oo lagu soo rogay waddan kasta oo xiriir ganacsi la sameeya Iran, taas oo looga golleeyahay in lagu go'doomiyo dhaqaalaha dalkaas.
* Baaqyada Isbeddel Hoggaan: Trump ayaa si cad u sheegay inay tahay waqtigii ay Iran heli lahayd hoggaan cusub, isaga oo ku tilmaamay nidaamka hadda jira mid ku dhisan cabsi iyo gumaad.
Saamaynta hadallada Trump ee ka dhanka ah Khamenei
Ereyada uu adeegsaday Madaxweyne Trump, sida inuu Khamenei ku tilmaamay "nin xanuunsan" (sick man), waxay ka xanaajiyeen hoggaanka sare ee Tehran. Arrintan ayaa dhalisay cabsida ah in xiisaddu ay isu beddesho iska horimaad ciidan oo toos ah. Pentagon-ka Maraykanka ayaa la sheegay inay Madaxweynaha u gudbiyeen qorsheyaal ku aaddan weeraro suurtagal ah, halka Iran ay ku hanjabtay inay weerari doonto saldhigyada Maraykanka ee ku yaalla bariga dhexe haddii la soo weeraro.
Xulafada Maraykanka ee gobolka, sida Sacuudiga, Turkiga, iyo Qatar, ayaa iyaguna walaac ka muujiyay in dagaal weyn uu ka qarxo gobolka, waxayna ugu baaqeen labada dhinac inay xaaladda dejiyaan. Cabsida ugu weyn ayaa ah in marinka muhiimka ah ee Hormuz la xiro, taas oo saameyn weyn ku yeelan karta sicirka shidaalka adduunka.
Xaaladda Dhaqaale ee Iran iyo Kacdoonka Dadweynaha
Dhaqaalaha Iran ayaa qarka u saaran inuu dhoof ku dhaco, iyada oo lacagta dalkaas ee Rial-ka ay lumisay qiimihii ugu badnaa. Hal doollar ayaa hadda lagu sarifaa in ka badan 1.4 milyan oo Rial. Sicir-bararka iyo shaqo la'aanta ayaa dadka ku khasbay inay waddooyinka u soo baxaan, iyada oo ciidamada ammaanku ay adeegsanayaan xoog si ay u kala eryaan dadka.
Wararka ayaa sheegaya in boqolaal qof ay ku dhinteen iska horimaadyada dhex maraya shacabka iyo ciidanka, taas oo Madaxweyne Trump u adeegsaday sabab uu ku cambaareeyo Ayatollah Ali Khamenei. Trump wuxuu ku doodayaa in hoggaamiye kasta oo dalkiisa si sax ah u maamula uusan u baahnayn inuu gumaado dadkiisa si uu xukunka u sii haysto.
Xiisadda Maraykanka iyo Iran ee sannadka 2026 waa mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee wajahaya amniga caalamka. Hadallada kulul ee ka soo baxaya Donald Trump iyo Ali Khamenei waxay muujinayaan in labada dal ay u dhow yihiin bar-madow oo aan dib looga soo laaban karin. Inkasta oo beesha caalamku ay isku dayayso inay dhexdhexaadiso, haddana hadallada Trump ee ka dhanka ah shakhsiyadda Khamenei ayaa u muuqda kuwo albaabada u xiraya wada-hadal kasta oo diblomaasiyadeed. Waxay u muuqataa in toddobaadyada soo socda ay go'aamin doonaan haddii xiisaddu ay ku dhammaan doonto isbeddel ka dhaca Iran ama dagaal dhiig badani ku daato.
Ma jeceshahay inaan kuu diyaariyo falanqayn kooban oo ku saabsan sida ay arrintan u saameyn karto amniga waddamada Geeska Afrika?
