Dowladda Eritrea ayaa walaac xooggan ka muujisay ballaarinta saameynta ImaaraadkaCarabta ee dekedaha Geeska Afrika, iyadoo sheegtay in Abu Dhabi aysan kaliya ka lahayndano ganacsi, balse ay leedahay qorshe istiraatiiji ah oo la xiriira dekedaha iyo saameynta siyaasadeed iyo amni ee gobolka.Wasiirka Arrimaha Dibadda Eritrea, Osman Saleh, ayaa wareysi uu siiyay Middle East Eye ku sheegay in dalalka Afrika ay isweydiiyaan sababta Imaaraadku uga sameysanayo ama uga maamulayo xarumo dekedeed meelo badan oo gobolka ah. Wuxuu su’aal geliyay in arrintaasi ku kooban tahay dhaqaale, isagoo sheegay in ujeeddooyin kale ay jiraan.
Imaaraadka iyo dekedaha Soomaaliya
Hadallada Eritrea ayaa si gaar ah muhiim ugu ah Soomaaliya, maadaama shirkadaha Imaaraadka ay muddo dheer ku lahaayeen dano iyo maalgashi dekedaha dalka.
Shirkadda DP World ayaa maamusha dekedda Berbera ee Somaliland, halka Imaaraadku uu sidoo kale xiriir iyo saameyn ganacsi ku lahaa dekedda Boosaaso ee Puntland. Arrintan ayaa qayb ka ah shabakadda ballaaran ee maalgashiga dekedaha ee Imaaraadka ee Geeska Afrika iyo Badda Cas.
Xiisadda ayaa sii xasaasi noqotay kadib markii dowladda federaalka Soomaaliya ay 2026 go'aansatay inay jarto xiriirkii iyo heshiisyadii ay la lahayd Imaaraadka, halka Puntland ay diidday go'aankaas, taasoo muujisay kala aragti duwanaanshaha ka dhex jira dhinacyada Soomaaliya ee ku saabsan xiriirka Abu Dhabi.
Eritrea oo hore u diidday saldhig Imaaraad
Eritrea ayaa sheegtay inay hore u diidday qorshe ay Imaaraadku ku doonayay inuu saldhig militari ka sameysto mid ka mid ah jasiiradaha Dahlak, kaas oo sida uu sheegay sarkaal Eritrean ah loogu talagalay in ay wada isticmaalaan Imaaraadka iyo Israa’iil.
Sida lagu sheegay warbixinta, arrintan ayaa dhacday qiyaastii 2016, xilli Imaaraadku uu saldhig militari ku lahaa Assab, oo ah deked ku taalla koonfurta Eritrea, laguna taageeri jiray howlgalladii isbahaysiga Sacuudiga iyo Imaaraadka ee dagaalkii Yemen.
Wasiir Osman Saleh ayaa sheegay in Eritrea aysan dooneyn in awood shisheeye ay dalka ka sameysato “xarun weyn oo joogto ah”, taasoo muujineysa walaaca Asmara ka qabto in maalgashi dekedeed uu isu beddelo joogitaan militari ama saameyn siyaasadeed oo muddo dheer ah.
Eritrea, Imaaraadka iyo Itoobiya
Arrintan ayaa kusoo beegmaysa iyadoo Geeska Afrika uu wajahayo tartan istiraatiiji ah oo sii xoogeysanaya.
Eritrea ayaa si gaar ah uga walaacsan xiriirka sii xoogeysanaya ee u dhexeeya Imaaraadka, Itoobiya iyo Israa’iil. Asmara waxay sidoo kale si adag uga soo horjeeddaa dadaallada Itoobiya ee ku aaddan helitaanka marin ay ku gaarto Badda Cas.
Wasiirka Eritrea ayaa sheegay in Asmara ay aragto isu soo dhawaansho u dhexeeya Imaaraadka iyo Israa’iil oo ka dhacaya Geeska Afrika, gaar ahaan marka laga hadlayo Somaliland iyo Itoobiya. Wuxuu sidoo kale tilmaamay xiriirka sii xoogeysanaya ee Israa’iil iyo Somaliland.
Loollanka Badda Cas oo sii xoogeysanaya
Geeska Afrika ayaa sanadihii dambe noqday goob ay ku kulmaan danaha dalal badan oo gobolka iyo caalamka ah, gaar ahaan sababo la xiriira muhiimadda istiraatiijiga ah ee Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab.
Falanqeynno dhowaan soo baxay ayaa muujinaya in loollanka u dhexeeya quwadaha Khaliijka, Itoobiya, Eritrea, Soomaaliya iyo dalal kale uu sii kordhinayo muhiimadda dekedaha iyo marin-biyoodka gobolka.
Eritrea waxay doonaysaa in dalalka ku teedsan Badda Cas ay door weyn ku yeeshaan go'aannada la xiriira amniga iyo maamulka marin-biyoodka, halka quwadaha shisheeye ay daneynayaan dekedaha iyo goobaha istiraatiijiga ah ee gobolka.
Maxay tani uga dhigan tahay Soomaaliya?
Hadallada Eritrea waxay kusoo aadayaan xilli Soomaaliya ay dhexda kaga jirto isbeddel weyn oo ku saabsan xiriirkeeda Imaaraadka iyo qaabka loo maamulayo dekedaha dalka.
Haddii tartanka quwadaha gobolka uu sii xoogeysanayo, dekedaha Soomaaliya waxay noqon karaan qayb muhiim ah oo ka mid ah loollanka ballaaran ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed. Sidaas darteed, xiriirka Muqdisho iyo Abu Dhabi, iyo sidoo kale xiriirka Soomaaliya la leedahay dalalka kale ee gobolka, ayaa yeelan kara saameyn ka baxsan arrimaha ganacsiga.
