Xiisadda u dhaxaysa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Koonfur Galbeed ayaa mar kale cirka isku shareertay, kadib markii madaxweynaha Koonfur Galbeed uu si cad ugu eedeeyay dowladda federaalka inay ku kacday “duullaan siyaasadeed iyo mid amni.” Eedeyntan ayaa dhalisay dood ballaaran oo ku saabsan xiriirka dowlad-goboleedyada iyo dowladda dhexe, iyadoo khubaradu ay ka digayaan saameyn ku yeelan karta xasilloonida dalka. Maqaalkan waxa uu si qoto dheer u eegayaa sababaha eedeyntan, jawaabaha la bixiyay, iyo waxa ay ka dhigan tahay mustaqbalka siyaasadda Soomaaliya.
Asalka Khilaafka Dowladda Federaalka iyo Koonfur Galbeed
Khilaafka u dhexeeya dowladda federaalka iyo Koonfur Galbeed ma ahan mid cusub, balse waxa uu soo jiitamayay muddo sanado ah. Inta badan, khilaafyadan waxay ka dhashaan arrimo la xiriira awood qaybsiga, maamulidda amniga, iyo siyaasadda doorashooyinka.
Madaxweynaha Koonfur Galbeed ayaa sheegay in dowladda federaalka ay si toos ah u faragelisay arrimaha gudaha ee dowlad-goboleedka, taas oo uu ku tilmaamay mid ka baxsan dastuurka dalka.
Qodobbada ugu Muhiimsan ee Eedeynta
- Faragelin lagu sameeyay maamulka gudaha
- Ciidamo la sheegay in la geeyay deegaanno ka tirsan Koonfur Galbeed
- Cadaadis siyaasadeed oo lagu hayo madaxda gobolka
- Isku day lagu wiiqayo madax-bannaanida dowlad-goboleedka
Arrimahan ayaa si weyn u kiciyay dareenka siyaasadeed ee gobolka, iyadoo taageerayaasha maamulka ay muujiyeen walaac xooggan.
Jawaabta Dowladda Federaalka
Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa si degdeg ah uga jawaabtay eedeynta, iyadoo sheegtay in aysan jirin wax duullaan ah oo ay ku qaaday Koonfur Galbeed. Waxay ku adkeysatay in tallaabooyinka ay qaaday ay yihiin kuwo lagu xoojinayo amniga qaranka.
Dowladda Federaalka waxay sheegtay:
- In ciidanka la geeyay ay yihiin kuwo ka tirsan ciidamada qaranka
- In ujeeddadu tahay sugidda amniga iyo la dagaallanka kooxaha argagixisada
- In aysan jirin wax faragelin siyaasadeed oo sharci darro ah
Si kastaba ha ahaatee, jawaabtan ma aysan qancin maamulka Koonfur Galbeed, taas oo sii xoojisay xiisadda jirta.
Saameynta Khilaafka ee Siyaasadda Soomaaliya
Khilaafkan cusub wuxuu saameyn ballaaran ku yeelan karaa nidaamka federaalka ee Soomaaliya, gaar ahaan haddii uusan helin xal degdeg ah.
Saameynta suuragalka ah:
- Hoos u dhac ku yimaada kalsoonida u dhaxaysa dowlad-goboleedyada iyo dowladda dhexe
- Dib u dhac ku yimaada howlaha dowlad-dhiska
- Kordhinta khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha
- Saameyn taban oo ku timaada amniga guud ee dalka
Khubarada siyaasadda ayaa sheegaya in xaaladdan ay halis gelin karto dadaallada lagu doonayo xasilloonida iyo horumarka dalka.
Aragtiyada Khubarada iyo Siyaasiyiinta
Falanqeeyayaal badan ayaa aaminsan in eedeynta madaxweynaha Koonfur Galbeed ay muujineyso dhibaato weyn oo ka jirta habka wada shaqeynta dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Qaar ka mid ah aragtiyada la dhiibtay:
- In loo baahan yahay wadahadal degdeg ah oo lagu xalliyo khilaafka
- In la ixtiraamo dastuurka federaalka ah
- In la yareeyo faragelinta siyaasadeed ee heer federaal
- In la dhiso kalsooni siyaasadeed oo cusub
Aragtiyahan ayaa muujinaya in xal waara lagu gaari karo oo kaliya wada-hadal iyo is-afgarad.
Doorka Beesha Caalamka
Beesha caalamka ayaa inta badan door muhiim ah ka ciyaarta dejinta khilaafaadka Soomaaliya. Inkastoo aysan wali si rasmi ah uga hadlin eedeyntan, haddana waxaa la filayaa inay ku baaqaan xasillooni iyo wada-hadal.
Waxyaabaha laga filan karo:
- Dhexdhexaadin siyaasadeed
- Taageero diblomaasiyadeed
- Cadaadis lagu saarayo dhinacyada inay wada hadlaan
Doorkan ayaa muhiim u noqon kara in laga hortago in khilaafku sii fido.
Eedeynta madaxweynaha Koonfur Galbeed ee ku saabsan “duullaan” ay ku qaaday dowladda federaalka ayaa mar kale iftiimisay nuglaanta xiriirka ka dhexeeya dowlad-goboleedyada iyo dowladda dhexe ee Soomaaliya. Inkastoo labada dhinac ay leeyihiin aragtiyo kala duwan, haddana waxaa cad in xaaladdu u baahan tahay xal degdeg ah oo ku saleysan wada-hadal iyo is-faham.
