Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Moxamuud ayaa wareysi gaar ah siiyay Aljazeera Sabtidii Febraayo 8, 2026, isagoo cambaareeyay aqoonsiga Israa'iil ee Somaliland, oo uu ku tilmaamay "duullaan cad" oo sharci darro ah oo khatar gelinaya midnimada dalka iyo xasilloonida Geeska Afrika. Waxa uu diiday sheegashooyinka la sheegay in Somaliland ay ogolaatay saldhig milatari oo Israa'iil ka dhisto, isagoo ku dhawaaqay in Soomaaliya awooddeeda gudahooda ku difaaci doonto dhulkeeda. Tallaabadan ayaa ka dhashay aqoonsigii Diseembar 2025 ee Israa'iil, taas oo baarlamaanka Soomaaliya iyo beesha caalamka qayb ka ah u cambaareeyeen. Wararkani waxa uu soo bandhigayaa faahfaahinta cambaareynta iyo saamaynta ay ku yeelan karto siyaasadda gobolka.
Asalka Khilaafka Aqoonsiga Israa'iil Somaliland
Aqoonsiga Israa'iil ee Somaliland waxa uu dhacay Diseembar 2025, taas oo Madaxweynaha Xasan Sheekh ku tilmaamay tallaabo sharci darro ah oo hoos u dhigaysa sharciga caalamiga ah. Israa'iil ayaa ku dhawaaqday aqoonsiga Somaliland si ay u xoojiso xiriirkeeda gobolka, iyadoo la sheegay inay doonayaan saldhig Badda Cas iyo dejinta Falastiiniyiinta. Dowladda Soomaaliya ayaa isla markiiba cambaareeysay tallaabada, iyagoo ku sheegay inay tahay faragelinta arrimaha gudaha ee Soomaaliya.
Baarlamaanka Federaalka ayaa ansixiyay qaraar diidmo ah, taas oo Madaxweynaha ku taageeray go'aanka golaha. Turkiga iyo Masar ayaa sidoo kale taageeray mawqifka Soomaaliya, iyagoo cambaareeyay aqoonsigaas si ay u ilaaliyaan midnimada dalka.
- Aqoonsiga Diseembar 28, 2025: Israa'iil oo ku dhawaaqday Somaliland dawlad madaxbannaan.
- Jawaabta degdega ah: Dowladda Soomaaliya oo u tixgelisay duullaan qaran.
- Taageerada caalamiga ah: UNSC oo diiday faragelinta, iyo taageerada Arab League.
Faahfaahinta Cambaareynta Madaxweynaha Febraayo 8, 2026
Wareysiga Aljazeera ee Madaxweynaha Xasan Sheekh waxa uu ahaa mid muhiim ah, isagoo ku tilmaamay aqoonsiga "dhul-boobka Israa'iil" oo aan la aqbali karin. Waxa uu sheegay in Soomaaliya aanay marna oggolayn saldhig milatari ama dejin Falastiiniyiinta Somaliland, taas oo uu ku xoojiyay awoodda ciidamada qaranka ee difaaca dhulka. Cambaareyntan ayaa ku timid xilli xiisadaha siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya sii kordhayaan, sida qalalaasaha baarlamaanka Villa Hargeysa.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale xusay in tallaabadan ay la xidhiidho rabshadaha Gaza, taas oo uu ku tilmaamay calaamad hoos u dhaca nidaamka caalamiga ah. Waxa uu ku baaqay beesha caalamka, gaar ahaan UN iyo African Union, inay ka hortagaan faragelinta.
Sheegashooyinka Saldhigga Milatari
Somaliland ayaa diiday sheegashooyinka, iyagoo ku doodaya in aqoonsigu uusan la xidhiidhin saldhigyo milatari. Si kastaba ha ahaatee, Madaxweynaha ayaa ku dhawaaqay inay jiraan warbixino sir ah oo muujinaya qorsheyaal Israa'iil ah, taas oo keentay cambaareyntiisa adag.
Saamaynta Gobolka iyo Caalamiga ah
Tallaabadan ayaa saamayn ku yeelata xiriirka Soomaaliya iyo saaxiibada caalamiga ah, gaar ahaan Turkiga oo taageera midnimada Soomaaliya. Puntland iyo Jubbaland ayaa taageeray mawqifka dawladda federaalka, taas oo muujinaysa midnimada ka dhanka ah faragelinta dibadda. Al-Shabaab ayaa laga yaabaa inay ka faa'iidaystaan xiisaddan si ay u kordhiyaan weerarradooda.
Beesha caalamka ayaa qayb ka ah cambaareysay, iyadoo Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay diiday faragelinta. Masar iyo Turkiga ayaa ku heshiiyeen inay taageeraan Soomaaliya, taas oo xoojinaysa xiriirka Carabta iyo Geeska Afrika.
- Khilaaf siyaasadeed gudaha: Kordhinta xiisadda Somaliland iyo dawladda federaalka.
- Saamayn Badda Cas: Khatarta ganacsiga caalamiga ah iyo xasilloonida maraakiibta.
- Jawaabta ciidamada: Difaaca xuduudaha Somaliland si taxadar leh loo kordhiyo.
Taariikhda Xiriirka Soomaaliya iyo Israa'iil
Soomaaliya ayaa tan iyo 1960-kii diiday xiriirka rasmi ah ee Israa'iil, taas oo ku salaysan mawqifka Carabta iyo Falastiin. Aqoonsigii 2025 ayaa dib u soo nooleeyay khilaafkii qarniga hore, taas oo Madaxweynaha ku tilmaamay khad-cas. Dowladda ayaa horay u cambaareysay dejinta Falastiiniyiinta, taas oo keentay mudaaharaadyo Muqdisho.
Israa'iil ayaa ku doodaysa in aqoonsigu yahay mid dhaqaale iyo amni, laakiin Soomaaliya ayaa ku eedeeysay inay tahay qorshe gumaysi ah. Xiisaddan ayaa laga yaabaa inay saamayn ku yeelato doorashooyinka Soomaaliya 2026.
Jawaabaha Dowladda Soomaaliya iyo Beesha Caalamka
Dowladda ayaa qaaday tallaabooyin degdeg ah, sida kor u qaadista ciidamada xuduudaha iyo wada xaajoodka UN. Baarlamaanka ayaa ansixiyay miisaaniyad dheeraad ah oo loogu talagalay difaaca qaranka. Madaxweynaha ayaa ku baaqay shacabka inay midnimo ka muujiyaan ka dhanka ah dibad-gumaysiga.
Beesha caalamka ayaa qayb ka ah taageeray, iyadoo African Union u taagan tahay midnimada Soomaaliya. Turkiga ayaa ballan qaaday gargaar militari, taas oo xoojinaysa xasailloonida.
Cambaareynta Madaxweynaha Xasan Sheekh Moxamuud ee aqoonsiga Israa'iil Somaliland waxay muujinaysa go'aan adag oo lagu ilaalinayo midnimada Soomaaliya iyo xasilloonida gobolka. Tallaabadan ayaa u baahan midnimada shacabka iyo taageerada beesha caalamka si looga hortago khatarta dibad-gumaysiga. Soomaaliya waxay sii wadi doontaa difaaca dhulkeeda, iyadoo rajaynaysa xal diblomaasiyadeed oo cadaalad ah. Wararkani waxa uu muujinayaa muhiimada arrimaha qaranka ee maanta.
