Israa’iil ayaa 26-kii December 2025 ku dhawaaqday inay si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland inay tahay dal madaxbannaan, taasoo ka dhigtay waddankii ugu horreeyay ee tallaabadan qaada. Go’aankan ayaa durba kiciyay xiisad siyaasadeed oo baahsan, kana dhex qaraxday Soomaaliya, Geeska Afrika iyo beesha caalamka. Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa ku tilmaamay aqoonsiga mid istaraatiiji ah, halka Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi uu ku sifeeyay “daqiiqad taariikhi ah” oo xoojinaysa halganka aqoonsi-raadinta Somaliland tan iyo 1991-kii.
Asalka Aqoonsiga Israa’iil Ee Somaliland
Aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland wuxuu salka ku hayaa xiriir aan rasmi ahayn oo labada dhinac ka dhaxeeyay tan iyo 2010-meeyadii, kaas oo diiradda lagu saarayay iskaashi dhinacyada caafimaadka, waxbarashada iyo horumarinta hay’adaha. Israa’iil ayaa sheegtay in go’aankan uu la jaanqaadayo istaraatiijiyaddeeda ballaarinta saameynta Afrika, gaar ahaan kadib heshiisyadii Abraham Accords.
Muhiimadda Juqraafiyeed Ee Dekedda Berbera
Israa’iil ayaa sidoo kale tilmaantay muhiimadda istaraatiijiyadeed ee Dekedda Berbera, taasoo u sahleysa marin-u-helidda Badda Cas isla markaana door weyn ka ciyaarta amniga iyo ganacsiga gobolka.
Jawaabta Dowladda Federaalka Soomaaliya
Si kastaba ha ahaatee, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si adag u diiday aqoonsigaas, iyadoo ku tilmaantay weerar qaawan oo ka dhan ah midnimada qaranka iyo sharciga caalamiga ah. Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa sheegay in Israa’iil ay jebisay mabda’a caalamiga ah ee dhowrista xuduudaha dalalka.
Baaqa Midnimada Qaranka
Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa shacabka ugu baaqay midnimo qaran iyo difaac wadajir ah oo lagu ilaaliyo xuduudaha dalka. Baarlamaanka Soomaaliya ayaa sidoo kale ansixiyay qaraar aqoonsiga Israa’iil ka dhigaya mid aan sharci ahayn.
Saameynta Amniga Iyo Hanjabaadaha Al-Shabaab
Xiisadda ayaa sii xoogaysatay kadib markii kooxda Al-Shabaab ay ku hanjabtay weerarro ay ku bartilmaameedsanayaan wixii ay ku tilmaameen “danaha Israa’iil” ee Somaliland. Tani waxay kordhisay cabsida la xiriirta amniga gobolka.
Dekedda Berbera Iyo Halista Amni
Arrintan ayaa dhalisay walaac ku saabsan suurtagalnimada in Dekedda Berbera ay noqoto bartilmaameed amni, maadaama ay tahay xarun istaraatiiji ah oo muhiim u ah ganacsiga iyo amniga Badda Cas.
Falcelinta Beesha Caalamka
Beesha caalamka ayaa si kala duwan uga falcelisay go’aanka Israa’iil. Midowga Afrika ayaa si buuxda u cambaareeyay aqoonsiga Somaliland, isaga oo ku tilmaamay jebin cad oo ka dhan ah mabda’a xuduudaha gumaysiga.
Mowqifyada Dalalka Waaweyn
Turkiga, Masar iyo Djibouti ayaa muujiyay walaac weyn, iyaga oo ka cabsi qaba in tallaabadan ay carqaladeyn karto xasilloonida Geeska Afrika. Midowga Yurub ayaa ku baaqay wada-xaajood dhex mara Soomaaliya iyo Somaliland, halka Mareykanka uu sheegay in uusan si degdeg ah u aqoonsan doonin go’aanka Israa’iil.
Saamaynta Dhaqaalaha Iyo Ganacsiga Gobolka
Dhanka dhaqaalaha, aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland wuxuu keeni karaa fursado maalgashi iyo iskaashi cusub oo faa’iido u leh Somaliland, balse Soomaaliya ayaa ku doodaysa in arrintani ay khatar ku tahay ganacsiga iyo dekedaha gobolka.
Doorka Itoobiya Iyo Dalalka Deriska Ah
Dekedda Berbera ayaa si gaar ah muhiim ugu ah Itoobiya iyo dalalka kale ee deriska ah, taasoo ka dhigaysa arrinta mid leh saameyn ka baxsan xuduudaha Somaliland iyo Soomaaliya oo keliya.
Gebogebadii, aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland wuxuu astaan u yahay isbeddel weyn oo ku yimid siyaasadda Geeska Afrika, isla markaana muujinaya sida go’aannada caalamiga ahi u saameyn karaan xasilloonida gudaha dalalka. Soomaaliya waxaa horyaalla caqabado cusub oo ku saabsan ilaalinta midnimada qaranka, halka Somaliland ay u aragto fursad ay ku xoojin karto dadaalkeeda aqoonsi-raadinta. Mustaqbalka dhow, wada-xaajood iyo xal diblomaasiyadeed ayaa noqon doona furaha lagu yareyn karo xiisaddan sii kordhaysa.
