Xiisadda u dhexeysa Iiraan iyo Mareykanka ayaa mar kale cirka isku shareertay kadib markii la sheegay in weerar lagu qaaday saldhigyo ay ciidamada Mareykanku ku leeyihiin dalka Baxreyn. Warbixino kala duwan ayaa tilmaamaya in weerarkaasi uu qayb ka yahay iska horimaadyo sii xoogeysanaya oo ka socda gobolka Bariga Dhexe, gaar ahaan agagaarka Gacanka Faaris. Weerarkan ayaa sare u qaaday cabsi ku saabsan in xiisadda siyaasadeed iyo midda militari ay isu beddesho dagaal ballaaran oo saameeya dalal badan oo gobolka ah. Dowladda Mareykanka iyo xulafadeeda ayaa si dhow ula socda xaaladda, halka Iran ay difaacday mowqifkeeda ku aaddan joogitaanka ciidamada shisheeye ee gobolka.
Asalka Khilaafka u Dhexeeya Iiraan iyo Mareykanka
Khilaafka u dhexeeya Iran iyo Mareykanka ma ahan mid cusub, balse wuxuu soo jiray tobannaan sano. Khilaafkaasi wuxuu soo bilaabmay kadib kacdoonkii Iran ee sanadkii 1979, markii xiriirka labada dal uu si weyn u xumaaday.
Arrimaha ugu waaweyn ee sii hurinaya xiisadda waxaa ka mid ah:
- Barnaamijka nukliyeerka ee Iran
- Joogitaanka ciidamada Mareykanka ee Bariga Dhexe
- Taageerada Iran ee kooxo hubeysan oo gobolka ka hawlgala
- Cunaqabateynaha dhaqaale ee Mareykanku ku soo rogay Iran
Dhacdo kasta oo militari oo ka dhacda gobolka waxay si degdeg ah u kordhisaa khatarta iska horimaad toos ah oo u dhexeeya labada quwadood.
Weerarka Lagu Qaaday Saldhigyada Mareykanka ee Baxreyn
Wararka soo baxaya ayaa sheegaya in weerarka lagu bartilmaameedsaday saldhigyo ay ciidamada Mareykanku ku leeyihiin Baxreyn, oo ah meel istaraatiiji ah oo muhiim u ah howlgalada militari ee Mareykanka ee Gacanka Faaris.
Baxreyn waxay hoy u tahay Taliska Ciidamada Badda ee Mareykanka ee gobolka, taasoo ka dhigaysa goob muhiim ah oo lagu ilaaliyo maraakiibta ganacsiga iyo dhaqdhaqaaqa ciidamada.
Wararka hordhaca ah ayaa tilmaamaya in:
- Gantaallo ama diyaarado aan duuliye lahayn (drones) loo adeegsaday weerarka
- Difaacyada cirka ee saldhigga qaarkood ay qabteen gantaallada
- Baaritaan degdeg ah lagu bilaabay sida uu weerarku u dhacay
Saraakiil Mareykan ah ayaa sheegay in xaaladda si dhow loo qiimeynayo, islamarkaana tallaabooyin amni oo dheeraad ah la qaaday.
Muhiimadda Istaraatiijiga ah ee Baxreyn
Baxreyn waxay ka mid tahay dalalka ugu muhiimsan ee Mareykanku ku leeyahay joogitaan militari oo joogto ah. Sababtaas awgeed, weerar kasta oo halkaas ka dhaca wuxuu saameyn ku yeelan karaa amniga gobolka.
Arrimaha ka dhigaya Baxreyn goob muhiim ah waxaa ka mid ah:
- Joogitaanka Taliska Fifth Fleet ee Mareykanka
- Meesha ay kaga taallo marin muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah
- Ilaalinta maraakiibta shidaalka ee ka gudba Gacanka Faaris
Haddii xiisaddu sii kordho, waxaa suurtagal ah in saameyn ku timaado ganacsiga caalamiga ah, gaar ahaan suuqyada shidaalka.
Jawaabta Mareykanka iyo Xulafadiisa
Dowladda Mareykanka ayaa si degdeg ah uga hadashay weerarka, iyadoo sheegtay in ay xaq u leedahay inay difaacdo ciidamada iyo danaha ay ku leedahay gobolka.
Warbixinno diplomasiyeed ayaa tilmaamaya in Washington ay la tashiyo la yeelaneyso xulafadeeda, gaar ahaan:
- dalalka Gacanka
- wadamada Yurub
- hay’adaha amniga caalamiga ah
Tallaabooyinka la filayo waxaa ka mid noqon kara:
- xoojinta difaaca saldhigyada militari
- kordhinta joogitaanka ciidamada badda
- cadaadis siyaasadeed iyo mid dhaqaale oo lagu saaro Iran
Si kastaba ha ahaatee, Mareykanka ayaa sidoo kale isku dayaya in xaaladda aanay si buuxda u faraha uga bixin.
Saameynta Xiisadda ee Gobolka
Weerarka ka dhacay Baxreyn wuxuu sare u qaaday cabsi ku saabsan xasilloonida Bariga Dhexe. Gobolka ayaa horeyba u ahaa mid ay ka jiraan colaado iyo loollan siyaasadeed oo u dhexeeya quwadaha waaweyn.
Saameynta ugu weyn ee la filayo waxaa ka mid ah:
- Kordhinta khatarta dagaal ballaaran
- Saameyn ku timaada qiimaha shidaalka caalamka
- Amni darro ku timaada maraakiibta ganacsiga
- Kacsanaanta siyaasadeed ee dalalka Gacanka
Khilaafka noocan ah wuxuu si toos ah u saameyn karaa dhaqaalaha caalamka iyo xasilloonida suuqyada tamarta.
Doorka Beesha Caalamka
Beesha caalamka ayaa marar badan ku baaqday in la yareeyo xiisadda u dhexeysa Iran iyo Mareykanka. Dalal badan iyo hay’ado caalami ah ayaa ku baaqaya in xal diblomaasiyadeed lagu dhameeyo khilaafka.
Hay’adaha sida:
- Qaramada Midoobay
- Midowga Yurub
- Ururrada gobolka
ayaa ku baaqaya wada-hadal iyo in la ilaaliyo xasilloonida gobolka.
Diblomaasiyiintu waxay aaminsan yihiin in wadaxaajood iyo heshiisyo cusub ay ka hortagi karaan isku dhac militari oo khatar weyn keeni kara.
Weerarka lagu qaaday ciidamada Mareykanka ee Baxreyn wuxuu muujinayaa heerka sare ee xiisadda u dhexeysa Iran iyo Mareykanka. Inkastoo labada dhinac ay marar badan isku eedeeyaan falal militari, haddana beesha caalamka waxay ka cabsi qabtaa in xaaladdu isu beddesho dagaal ballaaran oo saameeya gobolka oo dhan. Mustaqbalka dhow waxaa muhiim noqon doona dadaallada diblomaasiyadeed iyo tallaabooyinka lagu dejinayo xaaladda si looga hortago in Bariga Dhexe uu galo marxalad cusub oo colaadeed.
