Xiisadda ka taagan Bariga Dhexe ayaa mar kale kor u kacday kadib markii dowladda Iiraan ay si cad u sheegtay inay diyaar u tahay dagaal dheer oo ay la gasho Mareykanka iyo Israa’iil haddii xaaladdu sii xumaato. Hadalkan ayaa yimid xilli ay sii kordhayaan khilaafaadka milatari iyo siyaasadeed ee ka dhex aloosan dalalkaas, iyadoo dunidu si dhow ula socoto waxa dhici kara. Dowladda Tehran waxay sheegtay inay awood u leedahay inay muddo dheer iska difaacdo weerarro kasta, halka Mareykanka iyo Israa’iil ay iyaguna sii wadaan cadaadis siyaasadeed iyo mid milatari. Khubarada siyaasadda iyo amniga ayaa ka digaya in haddii xiisaddan ay sii korodho ay saamayn weyn ku yeelan karto amniga gobolka iyo dhaqaalaha caalamka.
Sababta Iiraan u Sheegtay Dagaal Dheer
Mas’uuliyiinta Iiraan ayaa sheegay in hadalka ku saabsan diyaar garowga dagaal dheer uu yahay fariin ku socota cadowgeeda si loo muujiyo awoodda milatari ee dalka. Dowladda Iiraan waxay ku doodaysaa in cunaqabateynta dhaqaale, cadaadiska siyaasadeed iyo hanjabaadaha milatari ee kaga imanaya Mareykanka iyo Israa’iil ay ku qasbeen inay xoojiso difaaceeda.
Qodobada ugu waaweyn ee Tehran ku saleysay mowqifkeeda waxaa ka mid ah:
- Ilaalinta madaxbannaanida iyo amniga qaranka
- Ka hortagga weerarro ka iman kara Israa’iil
- Jawaab u noqoshada cunaqabateynta Mareykanka
- Xoojinta awoodda milatari iyo istaraatiijiyadda gobolka
Mas’uuliyiinta Iiraan waxay sidoo kale sheegeen in ciidamadoodu ay diyaar u yihiin dagaal kasta oo qaadan kara waqti dheer, taas oo muujinaysa in dalkaasi isku diyaarinayo xaalad dagaal oo daba dheeraata.
Awoodda Milatari ee Iiraan
Iiraan waxaa loo arkaa mid ka mid ah dalalka leh awood milatari oo weyn oo ku taalla Bariga Dhexe. Inkastoo ay wajahdo cunaqabateyn dhaqaale oo adag, haddana dalkaasi wuxuu sii waday horumarinta tiknoolajiyadda militari.
Awoodaha ugu muhiimsan ee ciidamada Iiraan waxaa ka mid ah:
Gantaallada Ballistic-ga
Iiraan waxay leedahay tiro badan oo gantaallo ballistic ah oo gaari kara masaafo dheer, kuwaas oo awood u leh inay gaaraan saldhigyo milatari oo ku yaalla gobolka.
Ciidamada Badda
Ciidamada badda ee Iiraan ayaa si gaar ah diiradda u saaraya ilaalinta marinada muhiimka ah sida marinka Hormuz, oo ah marin muhiim u ah ganacsiga saliidda caalamka.
Kooxaha Xulafada Gobolka
Iiraan waxay xiriir dhow la leedahay kooxo iyo ururo ku sugan dalal badan oo Bariga Dhexe ah, taas oo siinaysa saameyn siyaasadeed iyo mid militari.
Jawaabta Mareykanka iyo Israa’iil
Mareykanka iyo Israa’iil ayaa horey u muujiyay walaac weyn oo ku saabsan barnaamijyada milatari iyo nukliyeerka ee Iiraan. Labada dal waxay sheegaan in Tehran ay halis ku tahay amniga gobolka iyo kan caalamka.
Tallaabooyinka ay qaadeen waxaa ka mid ah:
- Cunaqabateyn dhaqaale oo adag oo lagu soo rogay Iiraan
- Xoojinta joogitaanka ciidamada Mareykanka ee Bariga Dhexe
- Iskaashi milatari oo sii kordhaya oo u dhexeeya Mareykanka iyo Israa’iil
- Weerarro lagu bartilmaameedsado xarumo ama kooxo la xiriira Iiraan
Saraakiisha Mareykanka waxay sheegeen inay diyaar u yihiin inay difaacaan danahooda iyo xulafadooda haddii ay timaado xaalad dagaal.
Saameynta Ay Ku Yeelan Karto Gobolka
Khilaafka u dhexeeya Iiraan, Mareykanka iyo Israa’iil ayaa khatar ku ah xasilloonida Bariga Dhexe. Gobolka ayaa horeyba u wajahaya dagaallo iyo xiisado siyaasadeed oo kala duwan.
Saameynta suuragalka ah ee dagaal weyn waxaa ka mid ah:
- Kororka qiimaha saliidda ee suuqyada caalamka
- Carqalad ku timaada ganacsiga caalamiga ah
- Dagaallo ku fida dalal kale oo gobolka ah
- Kordhinta barakaca dadka rayidka ah
Khubarada dhaqaalaha ayaa sidoo kale ka digaya in xiisad kasta oo ku timaada marinka Hormuz ay saameyn toos ah ku yeelan karto suuqyada tamarta ee caalamka.
Mowqifka Beesha Caalamka
Dalal badan iyo ururo caalami ah ayaa ku baaqay in la dejiyo xiisadda isla markaana la bilaabo wadahadal diblomaasiyadeed. Beesha caalamka waxay ka walwalsan tahay in dagaal toos ah oo dhex mara Iiraan, Mareykanka iyo Israa’iil uu keeni karo khatar weyn oo caalami ah.
Qaar ka mid ah dalalka Yurub iyo hay’adaha caalamiga ah ayaa ku baaqay:
- In la yareeyo xiisadda militariga
- In dib loo bilaabo wadahadalladii ku saabsanaa barnaamijka nukliyeerka
- In la xoojiyo dadaallada diblomaasiyadeed
Diblomaasiyiinta ayaa aaminsan in wadahadal iyo xal siyaasadeed ay yihiin dariiqa ugu wanaagsan ee looga hortagi karo dagaal baaxad leh.
Hadallada kasoo yeeray Iiraan ee ku saabsan diyaar garowga dagaal dheer oo ay la gasho Mareykanka iyo Israa’iil ayaa mar kale sare u qaaday xiisadda Bariga Dhexe. Inkastoo dhinacyadu ay muujinayaan awood milatari iyo go’aan adag, haddana beesha caalamka waxay ku baaqeysaa in xal nabadeed la raadiyo. Haddii xiisadda sii socoto, waxaa suuragal ah inay saameyn weyn ku yeelato amniga gobolka iyo dhaqaalaha caalamka, taas oo ka dhigaysa arrin si dhow ay ula socdaan dowlado badan iyo hay’adaha caalamiga ah.
