Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Hassan Sheikh Mohamud, ayaa si rasmi ah u soo dhaweeyay go’aanka African Union ee lagu diiday aqoonsiga ay Israel u muujisay Somaliland. Madaxweynaha ayaa ku tilmaamay mowqifka Midowga Afrika mid xoojinaya midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Arrintan ayaa dhalisay dood siyaasadeed oo heer gobol iyo caalami ah, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay adkaysay in Somaliland ay weli ka mid tahay dhulka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, islamarkaana go’aan kasta oo aqoonsi ah uu yahay mid baalmarsan sharciga caalamiga ah iyo heshiisyada Midowga Afrika.
Mowqifka Madaxweynaha Soomaaliya
Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in go’aanka Midowga Afrika uu yahay mid caddeynaya taageerada joogtada ah ee ay ururku u hayo midnimada Soomaaliya. Wuxuu tilmaamay in:
- Midowga Afrika uu mar kale muujiyay ixtiraamka uu u hayo madaxbannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalalka xubnaha ka ah.
- Aqoonsi kasta oo hal dhinac ah uu khatar gelin karo xasilloonida Geeska Afrika.
- Dowladda Soomaaliya ay sii wadi doonto dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu difaacayo midnimada dalka.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay in wada-hadallada mustaqbalka ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Somaliland ay ku dhici doonaan qaab waafaqsan dastuurka iyo sharciga caalamiga ah.
Go’aanka Midowga Afrika iyo Micnihiisa
Taageerada Midnimada Soomaaliya
Midowga Afrika ayaa si cad u sheegay in uu garab taagan yahay midnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Qodobada muhiimka ah ee mowqifka AU waxaa ka mid ah:
- In la ilaaliyo xuduudaha dalalka Afrika sida lagu heshiiyay markii la aas aasay ururka.
- In la diido isbeddel kasta oo ku yimaada xuduudaha dalalka iyadoo aan la helin heshiis wadajir ah.
- In xal kasta lagu gaaro wada-hadal iyo is-afgarad.
Go’aankan ayaa xoojinaya mabda’a ah in arrimaha madax-bannaanida iyo aqoonsigu ay ku xiran yihiin heshiisyo sharciyeed oo caalami ah, halkii ay ka ahaan lahaayeen go’aamo hal dhinac ah.
Saameynta Gobolka Geeska Afrika
Diidmada Midowga Afrika waxay si gaar ah muhiim ugu tahay xasilloonida Geeska Afrika. Gobolka ayaa horey u soo maray:
- Khilaafaad xuduudeed
- Iskahorimaadyo siyaasadeed
- Tartanno diblomaasiyadeed oo u dhexeeya dalal kala duwan
Sidaa darteed, mowqifka AU wuxuu yareyn karaa xiisadaha siyaasadeed ee ka dhalan kara aqoonsi muran dhaliya.
Aqoonsiga Israel iyo Falcelinta Soomaaliya
Dowladda Israel ayaa dhawaan muujisay mowqif la xiriira aqoonsiga Somaliland. Tallaabadan ayaa si degdeg ah uga dhalisay jawaab adag oo ka timid Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Jawaabta Dowladda Federaalka
Dowladda Soomaaliya waxay ku tilmaantay tallaabadaas:
- Xadgudub ku ah madaxbannaanida iyo midnimada dalka.
- Mid aan waafaqsanayn qawaaniinta caalamiga ah.
- Mid halis gelin karta xiriirka diblomaasiyadeed ee gobolka.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa sheegtay in ay qaadi doonto tallaabooyin diblomaasiyadeed oo lagu muujinayo diidmada rasmiga ah ee aqoonsigaas.
Somaliland iyo Xaaladda Siyaasadeed
Somaliland ayaa ku dhawaaqday gooni-isu-taag sannadkii 1991, balse weli ma helin aqoonsi caalami ah oo buuxa. Inkastoo ay leedahay maamul, hay’ado dowladeed iyo doorashooyin, beesha caalamka badankeeda waxay u aqoonsan tahay qayb ka mid ah Soomaaliya.
Qodobada muranka ka taagan yihiin waxaa ka mid ah:
- Sharciyadda gooni-isu-taagga.
- Doorka dastuurka Federaalka Soomaaliya.
- Wada-hadalladii hore ee u dhexeeyay Muqdisho iyo Hargeysa.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa marar badan ku celisay in xal kasta oo waara lagu gaari karo oo keliya wada-hadal iyo is-afgarad qaran.
Saameynta Siyaasadda Caalamiga ah
Arrintan ayaa sidoo kale saamayn ku leh siyaasadda caalamiga ah, maadaama ay taabanayso:
- Mabda’a ixtiraamka xuduudaha dalalka.
- Doorka ururrada sida Midowga Afrika.
- Xiriirka u dhexeeya Afrika iyo Bariga Dhexe.
Go’aanka Midowga Afrika wuxuu fariin u dirayaa beesha caalamka, isagoo muujinaya in arrimaha Afrika lagu xalliyo qaab Afrikaanku hoggaaminayo.
Maxaa Laga Filan Karaa Mustaqbalka?
Khilaafka ku saabsan aqoonsiga Somaliland wuxuu u baahan yahay:
- Diblomaasiyad firfircoon oo joogto ah.
- Wada-hadal dhab ah oo u dhexeeya dhinacyada.
- Ka fogaansho tallaabooyin kicin kara xiisado siyaasadeed.
Madaxweynaha Soomaaliya ayaa ku ammaanay Midowga Afrika go’aanka cad ee uu ku diiday aqoonsiga Israel ee Somaliland, isagoo ku tilmaamay tallaabo xoojinaysa midnimada iyo madaxbannaanida dalka. Mowqifka AU wuxuu muujinayaa taageero joogto ah oo loo hayo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, isla markaana wuxuu fariin cad u dirayaa beesha caalamka. Inkastoo doodda ku saabsan Somaliland ay weli taagan tahay, Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay ku adkeysanaysaa in xal waara lagu gaari karo wada-hadal iyo ixtiraam sharciyeed, taasoo sii saamayn doonta siyaasadda gudaha iyo tan gobolka Geeska Afrika.
