Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan iyo Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa si wadajir ah ugu dhawaaqay bilaabista mashruuca qodista shidaalka Soomaaliya, taas oo loo arko tallaabo taariikhi ah oo wax weyn ka beddeli karta mustaqbalka dhaqaalaha dalka. Qodista shidaalka Soomaaliya ayaa muddo dheer la sugayay, waxaana hadda muuqata rajo dhab ah oo ku aaddan in kheyraadka dabiiciga ah ee dalka uu noqdo mid si rasmi ah loo maalgeliyo. Heshiiskan cusub ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga wuxuu xoojinayaa iskaashiga laba geesoodka ah, gaar ahaan dhinacyada tamarta, dhaqaalaha iyo horumarinta kaabayaasha. Dad badan ayaa rumeysan in mashruucani uu horseedi karo shaqo abuur, dakhli joogto ah iyo xasillooni dhaqaale oo waarta.
Heshiiska Soomaaliya iyo Turkiga ee Qodista Shidaalka
Heshiiska ay gaareen Madaxweyne Erdogan iyo Madaxweyne Xasan Sheekh wuxuu diiradda saaraya sahaminta iyo qodista shidaalka Soomaaliya, gaar ahaan xeebaha iyo dhulka la rumeysan yahay inuu hodan ku yahay kheyraadka dabiiciga ah.
Qodobada Muhiimka ah ee Heshiiska
Heshiiskan ayaa ka kooban qodobo muhiim ah oo ay ka mid yihiin:
In Turkiga uu door weyn ka qaato farsamada iyo khibradda qodista shidaalka.
In dowladda Soomaaliya ay lahaato xuquuq buuxda oo ku saabsan kheyraadka dalka.
In dakhliga ka soo baxa shidaalka loo adeegsado horumarinta adeegyada bulshada.
In la ilaaliyo deegaanka inta lagu guda jiro qodista shidaalka.
Qodobadan ayaa muujinaya in heshiisku yahay mid dan u ah labada dal, isla markaana ka tarjumaya mas’uuliyad iyo wadaag faa’iido.
Sababta Turkiga Loogu Aaminay Mashruuca Shidaalka
Turkiga ayaa ka mid ah dalalka khibradda u leh dhinaca tamarta iyo sahminta kheyraadka dabiiciga ah. Sidoo kale, xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga ayaa soo jiray tan iyo 2011, markaas oo Turkiga uu bilaabay taageero ballaaran oo dhinacyo badan leh.
Kalsoonida iyo Iskaashiga Mudada Dheer
Sababaha Turkiga loogu doortay mashruucan waxaa ka mid ah:
Kalsooni siyaasadeed oo u dhaxeysa labada dowladood.
Khibrad farsamo iyo maalgashi oo Turkigu leeyahay.
Taageerada Turkiga ee horumarinta Soomaaliya sannadihii u dambeeyay.
Is-afgarad ku saleysan dan wadaag iyo horumar waara.
Arrimahan ayaa xoojinaya rajada ah in mashruuca qodista shidaalka Soomaaliya uu noqdo mid guuleysta.
Faa’iidooyinka Dhaqaale ee Qodista Shidaalka Soomaaliya
Qodista shidaalka Soomaaliya ayaa la filayaa inay keento isbeddel weyn oo dhaqaale, haddii si hufan loo maareeyo.
Saameynta Tooska ah ee Dhaqaalaha
Faa’iidooyinka ugu waaweyn waxaa ka mid ah:
Shaqo abuur ballaaran oo dhalinyarada Soomaaliyeed ah.
Kordhinta dakhliga dowladda Federaalka Soomaaliya.
Horumarinta kaabayaasha sida dekedaha, waddooyinka iyo tamarta.
Soo jiidashada maalgashi caalami ah.
Haddii dakhliga shidaalka si caddaalad ah loo qaybiyo, wuxuu gacan ka geysan karaa yaraynta saboolnimada iyo kobcinta nolosha bulshada.
Caqabadaha Iyo Welwelka Jira
Inkasta oo mashruucu yahay mid rajo leh, haddana waxaa jira caqabado u baahan in si dhab ah loo wajaho.
Arrimaha Amniga iyo Deegaanka
Caqabadaha ugu waaweyn waxaa ka mid ah:
Xaaladda amni ee qaar ka mid ah goobaha la qodayo.
Ilaalinta deegaanka badda iyo dhulka.
Hubinta in dakhliga shidaalka uusan noqon mid keena khilaaf siyaasadeed.
Baahida loo qabo sharciyo hufan oo maareeya kheyraadka dabiiciga ah.
Dowladda Soomaaliya ayaa looga baahan yahay inay sameyso nidaam cad oo hubiya isla xisaabtan iyo daahfurnaan.
Aragtida Dowladda Federaalka Soomaaliya
Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in qodista shidaalka Soomaaliya ay tahay fursad qaran oo aan la dayici karin. Wuxuu xusay in dowladda ay ka go’an tahay in kheyraadka dabiiciga ah loo isticmaalo dan guud, lagana ilaaliyo musuqmaasuq iyo ku takrifal.
Sidoo kale, dowladda ayaa ballanqaadday inay la shaqeyn doonto dowlad-goboleedyada si loo xaqiijiyo in faa’iidada shidaalka ay gaarto dhammaan shacabka Soomaaliyeed.
Ku dhawaaqista Madaxweyne Erdogan iyo Madaxweyne Xasan Sheekh ee qodista shidaalka Soomaaliya waxay astaan u tahay bog cusub oo u furmaya horumarka dalka. Mashruucani wuxuu noqon karaa fure dhaqaale oo wax ka beddela mustaqbalka Soomaaliya, haddii si hufan loo maareeyo.
